बिहार में एक कहावत है: 'घाणी का तेल, घर का खेल।' मतलब, जो तेल घर…
लाकडी घाणा तेल विरुद्ध फिल्टर तेल
लाकडी घाणा पद्धत ही प्राचीन आणि नैसर्गिक पद्धत आहे. यात बियाणे किंवा फळे थेट आधुनिक धातूच्या प्रेसमध्ये दाबली जातात. या प्रक्रियेत घर्षणामुळे थोडं उष्णता निर्माण होतं, पण बियाणे आधी उकळले जात नाहीत. त्यामुळे त्यातील पौष्टिक घटक, सुगंध आणि नैसर्गिक चव तशीच टिकून राहते.
मोठ्या प्रमाणावर तयार होणाऱ्या रिफाइंड तेलात solvent extraction नावाची रासायनिक पद्धत वापरली जाते. यात तेलातून नैसर्गिक antioxidants, व्हिटॅमिन्स आणि सुगंध नाहीसे होतात. पण लाकडी घाणा तेलात मात्र हे सर्व नैसर्गिक गुणधर्म टिकून राहतात.
यामुळेच लाकडी घाणा तेल:
- कोलेस्टेरॉलमुक्त असते
- त्यात कोणतेही रसायन, प्रिझर्वेटिव्ह किंवा सॉल्व्हेंट राहत नाही
- त्यात नैसर्गिक antioxidants जसे की व्हिटॅमिन ई, लेसिथिन भरपूर प्रमाणात असतात
- त्याची मूळ चव आणि सुगंध तुमच्या पदार्थांची चव दुप्पट करतात
यामुळेच हे तेल स्वयंपाकासोबतच त्वचेच्या निगेतीलाही खूप उपयुक्त मानले जाते.
लाकडी घाणा तेल आरोग्यासाठी खरंच चांगले का?
होय, नक्कीच!
लाकडी घाणा तेलामध्ये असे अनेक antioxidants असतात जे शरीरातील free radicals शी लढा देतात. त्यामुळे पेशींचं नुकसान कमी होतं.
यात Vitamin E भरपूर असतं जे सूज कमी करायला, त्वचेच्या समस्या बऱ्या करायला आणि शरीराला ताजेतवाने ठेवायला मदत करतं. तसेच oleic acid मुळे रोगप्रतिकारशक्ती वाढते.
फक्त लक्षात ठेवा – हे तेल कमी आचेवर स्वयंपाकासाठी आदर्श आहे. जास्त तापवल्यावर त्यातील पोषकद्रव्ये कमी होऊ शकतात.
फिल्टर तेल म्हणजे काय?
फिल्टर तेल म्हणजे बियाण्यांमधून काढलेले तेल जे गाळून स्वच्छ केलेले असते. यात कोणतेही रसायन वापरले जात नाही. मात्र हे तेल थोडं गडद, धूसर दिसतं आणि बियाण्यांचा मूळ वास त्यात येतो.
हे तेल चविष्ट असलं तरी त्याचा जडसर सुगंध कधी कधी पदार्थांची चव झाकून टाकतो. म्हणूनच बऱ्याच जणांना दैनंदिन स्वयंपाकासाठी रिफाइंड तेल वापरायला आवडतं.
पण जर तुम्ही त्याच्या चवीशी जुळवून घेतलं, तर फिल्टर तेल हे रिफाइंडपेक्षा आरोग्यदायी पर्याय आहे.
भारतीय स्वयंपाकासाठी कोणते तेल योग्य?
भारतीय स्वयंपाकात मसाले, फोडणी, तळण हे सगळं नेहमीच असतं. त्यामुळे तेलाची निवड फार महत्त्वाची ठरते.
फिल्टर तेलाचा वास कधी कधी अन्नावर जडसर बसतो.
लाकडी घाणा तेल मात्र पदार्थांना त्यांचा नैसर्गिक सुगंध आणि चव देतं.
हलक्या आचेवर भाजी, आमटी, पोळीभाजी, डाळीचे पदार्थ यासाठी लाकडी घाणा तेल सर्वोत्तम ठरते.
कोणते फिल्टर तेल वापरावे?
जर तुम्हाला फिल्टर तेल आवडत असेल तर –
- भारतीय स्वयंपाकासाठी फिल्टर सुर्यफूल तेल किंवा कुसुम तेल वापरू शकता.
- सॅलड किंवा ड्रेसिंगसाठी फिल्टर ऑलिव्ह ऑइल उत्तम पर्याय आहे.
- तळणासाठी मात्र फिल्टर तेल टाळावे, कारण त्याने अन्नाची मूळ चव बदलू शकते.
- फिल्टर प्रकारात नारळ, शेंगदाणा, मोहरीसारखी तेलंही वापरली जाऊ शकतात.
योग्य तेल खरेदी कसं करावं?
बाजारात अनेक प्रकारची तेलं उपलब्ध असली तरी रसायनमुक्त, नैसर्गिक आणि शुद्ध तेलाची निवड करणे खूप महत्त्वाचे आहे.
विश्वासार्ह ब्रँडचे लाकडी घाणा तेल ऑनलाइनसुद्धा उपलब्ध आहेत:
- ग्राउंडनट तेल (शेंगदाणा तेल)
- नारळ तेल
लाकडी घाणा तेलाबद्दल अधिक माहिती
Cold Pressed Groundnut Oil – Wood Pressed (Chekku), Unrefined - 200 ml
निष्कर्ष
लाकडी घाणा तेल आणि फिल्टर तेल – दोन्हीही रिफाइंड तेलापेक्षा अधिक आरोग्यदायी आहेत. पण जर तुम्हाला नैसर्गिक चव, सुगंध आणि पूर्ण पोषणमूल्य हवं असेल तर लाकडी घाणा तेल हा सर्वोत्तम पर्याय आहे.
तुमच्या स्वयंपाकघरात योग्य तेलाची निवड करा आणि आजच आरोग्यदायी जीवनशैलीकडे पाऊल टाका!
