हॉट-प्रेस्ड तेल विरुद्ध कोल्ड-प्रेस्ड तेल! एक मूलभूत आढावा

तेल काढण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या कच्च्या पदार्थाच्या तयारीतच मुख्य फरक असतो, फक्त तेल काढण्याच्या पद्धतीत नाही. तेल काढण्यासाठी आपण जी बीया किंवा कच्चा माल वापरतो, त्याचा तेलाच्या गुणधर्मांवर मोठा प्रभाव पडतो. अर्थात, तेल काढण्याची पद्धत देखील त्याच्या फायद्यांवर आणि वैशिष्ट्यांवर परिणाम करते.

परिभाषा

कोल्ड-प्रेस्ड तेल

कोल्ड-प्रेस्ड तेल म्हणजे बीया कमी तापमानात दाबून तेल काढले जाते. सोप्या भाषेत सांगायचे तर, बीया भाजल्या न जाता कच्च्याच दाबल्या जातात.

हॉट-प्रेस्ड तेल

हॉट-प्रेस्ड तेल म्हणजे बीया आधी भाजल्या जातात आणि नंतर खूप उच्च तापमानात दाबून त्यातून तेल काढले जाते.

3. हॉट-प्रेस्ड तेल आणि कोल्ड-प्रेस्ड तेल यामधील ३ मुख्य फरक

1. प्रक्रिया तंत्रज्ञान (Processing Technology)
2. पौष्टिक मूल्य व गुणधर्म (Nutritional Value and Properties)
3. बाजारमूल्य (Market Value)

प्रक्रिया करण्याचे तंत्रज्ञान (Processing Technology)

कोल्ड-प्रेस्ड तेल (Cold Pressed Oil)

• बीया किंवा कच्च्या पदार्थांची कोणतीही पूर्वतयारी किंवा प्री-कंडिशनिंग करण्याची गरज नाही.
• ते थेट खोलीच्या तापमानात दाबले जातात.
• तेल काढण्यासाठी कमी तापमानास प्राधान्य दिले जाते आणि ते ४९ अंश सेल्सिअसपेक्षा कमी असावे.

या सर्व गोष्टी एकत्र येऊन तेलाचा आम्लता कमी करतात, त्यामुळे तेल शुद्ध करण्याची (refining) गरज भासत नाही. तेल फक्त गाळणी आणि साचल्यानंतर थेट वापरण्यास तयार होते.

हॉट-प्रेस्ड तेल (Hot Pressed Oil)

• हॉट-प्रेस्ड तेल म्हणजे कोल्ड-प्रेस्ड तेलाच्या अगदी विरुद्ध.
• बिया भाजून गरम केल्या जातात.
• कच्च्या बियांमधील नैसर्गिक सुगंध बिया भाजताना नष्ट होऊ नये यासाठी काही वेळा रसायने टाकली जातात. तसेच, तेलाचे उत्पादन वाढवण्यासाठी देखील रसायनांचा वापर केला जातो.
• रसायनांनी प्रक्रिया केल्यानंतर बीया उच्च तापमानात दाबल्या जातात आणि निघालेल्या तेलाचा रंग गडद राहतो.
• शिवाय, रसायनांच्या वापरामुळे तेलाचे आम्लता मूल्य (Acidic Value) खूपच जास्त असते, जे कच्च्या क्रूड तेलासारखे वाटते.
• तेलाचे शुद्धीकरण धूळकण, दगडकण काढून टाकणे, आम्लता कमी करणे इत्यादी प्रक्रियांद्वारे केले जाते.

पौष्टिक मूल्य

म्हणूनच हे स्पष्ट की कोल्ड-प्रेस्ड तेल हे हॉट-प्रेस्ड तेलापेक्षा अधिक पौष्टिक असते. कारण ते उच्च तापमानात प्रक्रिया केलेले नसते आणि नैसर्गिक सक्रिय घटक मोठ्या प्रमाणात टिकून राहतात, त्यामुळे ते आरोग्यदायी असते.

याशिवाय, या तेलात मूळ चव आणि सुगंधही टिकून राहतो. निरोगी आयुष्यासाठी कोल्ड-प्रेस्ड तेलाचा वापर अत्यंत उपयुक्त आणि शिफारसीय आहे.

प्रक्रियेच्या प्रत्येक टप्प्यावर हॉट-प्रेस्ड तेलामधील पोषणमूल्य कमी होण्याची शक्यता असते. विशेषतः उच्च तापमानात तेल काढणे, रासायनिक प्रक्रिया आणि रिफायनिंग (शुद्धीकरण) यामुळे तेलातील पौष्टिक घटक नष्ट होतात.

तरीही, काही बीयांमध्ये हॉट-प्रेस्ड तेलामध्ये सुगंध जास्त काळ टिकतो आणि उत्पादनाचे प्रमाण अधिक असते.

बाजार मूल्य

कोल्ड-प्रेस्ड तेल

कोल्ड-प्रेस्ड तेल खूप हलके आणि ताज्या सुगंधाचे असते. मात्र, स्वयंपाकात वापरताना हॉट-प्रेस्ड तेलासारखा तीव्र सुगंध त्यात नसतो.

यामध्ये थोडासा कच्चेपणा किंवा सौम्य चव जाणवते, जी अनेकांना फारशी आवडत नाही. उत्पादन कमी असल्यामुळे कोल्ड-प्रेस्ड तेलाची किंमत तुलनेत जास्त असते.

हॉट-प्रेस्ड तेल

हॉट-प्रेस्ड तेलाचा वापर प्रचंड प्रमाणावर केला जातो. या तेलाची चव आणि दीर्घकाळ टिकणारा सुगंध स्वयंपाकासाठी सोयीस्कर ठरतो. मात्र, शुद्धीकरण प्रक्रियेतील रसायनांच्या वापरामुळे हे तेल आरोग्याच्या दृष्टीने कमी दर्जाचे मानले जाते.

खरेदी मार्गदर्शक (Buying Guide)

स्टँडर्ड कोल्ड-प्रेस्ड तेलात उत्कृष्ट सुगंध असतो आणि ते पूर्णतः पौष्टिक असते.

तुम्ही आमचे सर्वोत्तम कोल्ड-प्रेस्ड तेल वाजवी दरात खरेदी करू शकता.